Velkomin(n).
Hér gefur að líta nútímlega íslenska þýðingu á einu áhrifamesta riti heimspekisögunnar. Handbók Epiktetusar (Enchiridion) var tekin saman í kringum árið 125 e.Kr. og samanstendur af 53 hnitmiðuðum köflum sem geyma kjarnann í stóískri lífsspeki. Ritið byggir á grundvallargreiningu á því sem er á okkar valdi og því sem er það ekki. Boðskapurinn er skýr: Innra frelsi, sálarró og siðferðileg festa spretta af því að einbeita sér að eigin hlutverki en sætta sig við það sem manni fær ekki breytt.
Handbókin hefur mótað vestræna hugsun í aldaraðir — allt frá kristinni siðfræði til nútíma sálfræði, þar sem hún dýpkaði skilning á hugrænni atferlismeðferð (HAM). Hún hefur verið ómissandi vegvísir fyrir fólk í ábyrgðarstöðum og haft djúpstæð áhrif á leiðtoga og stjórnmálamenn í gegnum tíðina.
Erindi ritsins við samtímann er ótvírætt. Í heimi stöðugrar truflunar og óvissu minnir Epiktetus okkur á einfaldan en krefjandi aga: að beina athygli að eigin viðbrögðum, rækta dómgreind og finna stöðugleika innan frá fremur en utan.
Um þessa útgáfu
Þrátt fyrir mikilvægi verksins var það ekki þýtt á íslensku fyrr en árið 1955, þegar Dr. Broddi Jóhannesson þýddi verkið undir titlinum „Hver er sinnar gæfu smiður". Sú þýðing er einstaklega faglega unnin en er með frekar gömlum orðaforða og er erfitt að skilja á köflum, sérstaklega fyrir ungar kynslóðir í dag.
Markmiðið með þessari útgáfu er tvíþætt: Að færa textann í einfalt og skýrt nútímamál án þess að glata kraftinum eða kjarnaboðskapnum, og að veita samhengi í lok hvers kafla.
Vinna við þýðinguna
Grunnvinna þessarar þýðingar átti sér stað á árunum 2018–2020 af Óttari Birgissyni, sálfræðingi. Umfangsmikil endurskoðun fór fram árið 2026 með aðstoð gervigreindarinnar Google Gemini.
Heimildir
Stuðst var við þýðingar Elizabeth Carter (1750), George Long (1888), Stephen Walton (1997) og íslenska þýðingu Brodda Jóhannessona frá 1955, auk upprunalegs gríska texta.